Ünite DNA ve Genetik Kod ==> DNA ve Genetik Kod Kazanımlar F.8.2.1. DNA ve Genetik Kod Önerilen Süre: 4 ders saati Konu / Kavramlar: DNA’nın yapısı, DNA’nın kendini eşlemesi, nükleotid, gen, kromozom F.. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklayarak bu kavramlar arasında ilişki kurar. Bazların isimleri Test3 DNA ve Genetik Kod. 12 Şubat 2022. Online Testler. Test-2 İklim ve Hava Olayları 8. Sınıf Konu Anlatımı 8. Sınıf Yaprak Testler Tamam ÜniteFriendship – Konu Anlatımı, görselleri ve daha fazlası için; 8. Sınıf Friendship Konu Anlatımı PDF İndir. Facebook Twitter Pinterest WhatsApp Telegram. 6 Yorum. hayat dedi ki: 8 Ocak 2021, 18:08. Bilgisayarsız (Unplugged) Kodlama Etkinlikleri; Materyaller. SınıfElektrik Enerjisinin Dönüşümü Etkileşimli Sunusu. 8. Sınıf Elektriklenme Etkileşimli Sunumu. 8. Sınıf Fotosentez ve Solunum Etkileşimli Sunum. 6. Sınıf Denetleyici ve düzenleyici Sistem Konu Anlatımı Sunu. 7. Sınıf 6. ünite Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Etkileşimli Sunumu. 8.C YAPILI ÇEVRE VE ÜRÜN. 4. DNAve Genetik Kod -Konu AnlatımıDNA ve Genetik Kod (Konu Anlatımı)Genetik özelliklerimiz hücrelerimizdeki çekirdeğin içinde bulunan kromozomlarda taşınır. Kromozomlar DNA ve bjjR. Bu yazımızda sizlere LGS Fen Bilimleri konusu olan aynı zamanda 8. sınıf konuları arasında yer alan DNA ve Genetik Kod hakkında bilgilendireceğiz. DNA ve Genetik Kod DNA Genetik Kod DNA DNA merdivene benzeyen iki nükleotit ipliğin en oluşur. Yanlardaki iplikler molekülün omurgasını meydana getirir. Bu omurga şeker – fosfat grubundan oluşur. Merdivenin basamakları ise organik bazlardan meydana gelir. DNA nın yapısını oluşturan Adenin ile Timin nükleotitleri arasında ikili, Guanin ile Sitozin nükleotitleri arasında ise üçlü zayıf hidrojen bağı bulunur. DNA nın yapısındaki iki zincirde karşılıklı olarak her zaman adenin nükleotitinin karşısına timin, guanin nükleotitinin karşısına da sitozin gelir. Yani DNA daki adenin sayısı timin sayısına, guanin sayısı da sitozin sayısına eşit olur. DNA da ayrıca nükleotit sayısı, şeker sayısı ve fosfat sayısı da birbirine eşittir. DNA Replikasyonu DNA molekülünün ikileşmesinde, sarmalın kollarnı birbirine bağlayan zayıf hidrojen bağları fermuar gibi açılır; her iki kolda, eşlerinden ayrılan pürin ve pirimidin uçlarını açıkta bırakır. Hücrenin sitoplazmasında bulunan çeşitli nükleotitlerin iki kol açıldıkça, kollarda bulunan uygun bazların karşılarına gelmeleriyle kendini eşleme başlamış olur. DNA’nın ikili sarmalı birbirinden ayrıldığı zaman, kural olarak Adenin grubu Timin grubuyla, Guanin grubuysa Sitozin grubuyla birleşerek yerlerini alırlar. Diğerleri uymadıkları için geri çevrilirler. Yine aynı şekilde, eski zincirdeki Adeninler Timinlerle, Sitozinler Guanin gruplarıyla ikili sırayı tamamlamak için birleşirler. Bütün nükleotitler eşlendiğinde ise, yeni zincir oluşturulmuş, DNA kendini eşlemiştir. Kopyalanan yeni DNA iplikleri tamamen aynıdır, ancak nadiren çoğalmadaki hatalar nedeniyle kopyalama mükemmel olmaz. Önemi – Hücrenin bölünmesini sağlar. – Kalıtsal özelliklerin yeni hücrelere aktarılmasını sağlar. – Çok hücreli bir organizmanın tüm vücut hücrelerinin aynı genetik bilgiye sahip olmasını sağlar. – Üremeyle kalıtsal özelliklerin oğul döllere aktarılmasını sağlar. – Bazı organellerin mitokondri ve kloroplast hücre içinde çoğalmasını sağlar. DNA Eşleme Mekanizması Kromozom üzerinde replikasyonun başladığı bölge “replikasyon orijini” olarak adlandırılır. Kromozom üzerinde replikasyonun olduğu noktada sarmala ait zincirlerin açılmasıyla meydana gelen çatala “replikasyon çatalı” denir. Bu çatal, önce sentezin orijin noktasında meydana gelir ve replikasyon devam ettikçe ilerler. Replikasyon çift yönlü ise, orijinden itibaren zıt yöne doğru ilerleyen iki replikasyon çatalı oluşur. Replikasyonun orijini ve yönü ile ilgili kanıtlar açıktır. Görev yapan enzimler Helikaz DNA çift sarmalını replikasyon orijinleri bölgelerinden iki kolu tersine büküp açan enzim. DNA polimeraz Açılan DNA zincirlerini kalıp olarak kullanarak yeni DNA zincirinin oluşumunu sağlayan enzim. DNA ligaz DNA parçalarını birleştiren yapıştıran enzim. Prokaryotlarda DNA Replikasyonu Prokaryotlarda DNA çembersel olduğu için bir noktadan başlayan replikasyon, iki yönde ve her iki iplikte birden devam ederek DNA tamamen kopyalanıncaya kadar sürer. Ökaryotlarda DNA Replikasyonu Ökaryotlardaki DNA replikasyonu prokaryotlardakine benzer ancak daha karmaşıktır. Her iki sistemde de DNA ikili sarmalı “replikasyon orijini”nden açılarak iki “replikasyon çatalı” meydana gelir. DNA polimerazın yönlendirdiği sentez, kesintisiz zincirde ve kesintili zincirde çift yönlü olarak devam eder. Prokaryotlardan en önemli fark olarak, ökaryotlada birçok “replikasyon orijini” ve sentezi yönlendiren daha farklı DNA Polimerazlar bulunmasıdır. Bunun nedenleri şöyle açıklanır – Ökaryotlarda, prokaryotlara göre daha fazla gen vardır. – Ökaryotik polimerazın saniyede 50 nükleotit olan okuma hızı, prokaryotik polimeraza göre 20 kat yavaştır. Genetik Kod Bilgilerin yazılımında 4 harfli bir alfabe kullanılır. Her bir harf bir nükleotit çeşidini ifade eder. Harflerle ifade edilen genetik şifre genetik kod; DNA veya mRNA’daki baz dizileri ve bu dizilere uygun şekilde sentezlenen proteindeki amino asitlerin dizilişindeki uyumu ifade eder. Genetik şifre, yeryüzündeki tüm canlılar için evrensel olan üçlü şifreler şeklindedir. DNA, üç nükleotitten oluşan şifreler üretir. Şifreler; adenin, guanin, sitozin ve timin nükleotitlerinden oluşturulur. DNA üzerindeki bu üç nükleotitli şifreler, bir araya gelerek genleri oluşturur. Canlı yapısında bulunan proteinlerin tümünün sentezlenebilmesi için 20 farklı amino asit gereklidir. 20 farklı amino asidi şifrelemek için en az 20 farklı şifre bulunmalıdır. Eğer her bir nükleotit, bir şifreyi ifade etseydi en fazla 41 4 farklı şifre oluşurdu. Bu durum protein sentezi için gerekli olan 20 çeşit amino asidi şifrelemeye yetmezdi. Eğer şifreler, iki nükleotitten oluşsaydı en fazla 42 16 çeşit amino asit için şifre üretilebilirdi. 20 çeşit amino asidin tamamı şifrelenemezdi. Sonuç olarak, 20 çeşit amino asidin tamamı ikiden fazla nükleotit taşıyan bir şifre sistemi ile kodlanabilir. Bu nedenle bir genetik şifre, 3 nükleotitten oluşmak zorundadır. Bu durum, toplamda 43 64 çeşit şifrenin ortaya çıkması demektir. Bu sistem 20 farklı amino asidin rahatlıkla şifrelenebilmesini sağlar. Genetik kod, DNA ya da mRNA’da kodon adı verilen ve üçlü nükleotit dizilerinden oluşan şifrelerle ifade edilir. Üç nükleotit içeren 64 özgül kodon ortaya çıkmıştır. mRNA’daki 64 çeşit kodondan üç çeşidi amino asit kodlamaz, bu kodonlara durdurucu ya da sonlandırıcı kodon adı verilir. Bu kodonlar, protein sentezini sonlandıran sinyallerdir. Geriye kalan 61 çeşit kodon, 20 farklı amino asidi şifrelemek için kullanılır. 20 çeşit amino aside karşılık şifrelemede 61 çeşit kodonun var olmasının nedeni ne olabilir? Bu durumun canlı için bir avantajı var mıdır? Bazı amino asit çeşitlerinin birden fazla kodonu vardır. Örneğin serin amino asidi altı farklı kodon tarafından şifrelenebilir. Metiyonin ve triptofan amino asitleri ise tek bir kodonla şifrelenir. Amino asitlerin birden fazla kodon tarafından şifrelenebilmesi canlıyı olası mutasyonlara karşı koruyan önemli bir mekanizmadır. Örneğin serin amino asidini şifreleyen kodonlar mRNA’da UCU, UCC, UCA, UCG, AGU, AGC’dir. DNA’da AGA kodonuna sahip bir genden sentezlenen mRNA, UCU kodonunu taşır. Bu kodon serin amino asidini kodlar. Örneğin gende meydana gelen bir mutasyon sonucu AGA kodonu AGG kodonuna dönüşmüşse bu durumda genden sentezlenen mRNA’daki kodonda UCC olmuştur. Mutasyon sonucu değişen mRNA kodonu da yine serin amino asidini şifrelediği için protein sentezi sırasında herhangi bir aksaklık ortaya canlıda bu mutasyon etkisini gösterememiştir. LGS Fen Bilimleri için Tıklayınız Fen Bilimleri DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı Tüm canlıların en küçük yapı taşı hücredir. Hücrenin içerisinde bulunan çekirdek ise yönetim merkezidir. Canlıya ait kalıtsal bilgilerin yer aldığı çekirdek en büyük yapı kromozomudur. Kromozomlar ise özel proteinler ve DNA birleşmesi ile oluşur. İçerisinde kalıtsal etkileri bulunan genler yer alır. Bunlar nükleotidlerden oluşur. Hücrenin genel yapısı; Hücre-> Çekirdek-> Kromozom-> DNA+ Özel Proteinler-> Genler-> Nükledotidler şeklindedir. Nükleotid Nedir? Nükleotid, DNA'mızın en küçük yapı birimidir. Yapısında; Fosfat Beş karbonlu deoksiriboz şekeri Organik baz yer alır. Bunun yanı sıra DNA'mızın yapısında 4 farklı molekül bulunmaktadır. Yapılarındaki fosfat ve deoksiriboz şekeri aynıdır. Bu nükleotidleri birbirinden farklı kılan özellik ise yapılarında bulunan organik bazlardır. Bu organik bazlar ise; Adenin Timin Guanin Sitozin'dir. “DNA’daki toplam nükleotid sayısı = Fosfat Sayısı = Şeker Sayısı = Organik Baz Sayısı” şeklinde de ifade edilebilir. Örnek vermek gerekirse; 400 adet nükleotid içeren bir DNA, aynı zamanda 400 adet fosfat, 400 adet şeker ve 400 adet organik baz içerir. GEN Nedir? Gen, karakterimizin ortaya çıkmasını sağlayan DNA'mızda yer alan bir sistemdir. Genlerimiz kalıtsal bilgilerimizi taşır. Örneğin; kan gurubumuz, ten rengimiz, saçlarımız ve göz rengimiz gibi özelliklerimizi belirler. Canlıların farklı görünümleri genlerimizden kaynaklıdır. Kromozomlar üzerindeki genlerin farklı olması görünümümüzün temel nedenidir. DNA Nedir? DNA'mız kromozomlar üzerinde yer alır. DNA, özelliklerimizin sonraki nesillere aktarılmasını sağlar. İpliksi bir yapısı vardır ve bir kalıtım molekülüdür. DNA'mızın en önemli görevi ise kalıtsal bilgileri saklamaktır. Hücrelerimizin yönetici molekülü olarak tanımlayabileceğimiz DNA zinciri bir merdivenin basamakları gibidir. Kromozom Nedir? Kromozomlar, özel proteinler ve DNA birleşimi ile oluşur. Canlılara cinsiyet, saç ve göz rengi gibi kalıtsal bilgilerin aktarılmasını sağlar. Örneğin; babanızın saç rengi siyah ise ve sizin de saç renginiz siyahsa bu durum kromozomlar ve DNA sayesinde babanızdan size geçen bir özelliktir. Hücre çekirdeğinde yer alan kromozomlar, çekirdeksiz hücrelerde sitoplazma içerisine dağılır. Bir canlının türüne göre kromozomların sayısı, büyüklüğü ve şekli değişir. İnsanlar 46 adet kromozom bulunur. Diğer canlılardan örnekler verecek olursak; Farede 42, köpekte 78 ve sinekte 8 adet kromozom bulunmaktadır. Fakat kromozomların sayısının canlıların gelişmişlik düzeyi bir alakası yoktur. Örneğin; insan, köpekten daha gelişmiş bir canlı olmasına rağmen, kromozom sayısı köpeklerden azdır. Asıl önemli nokta kromozomların yapısında yer alan kalıtsal bilgilerdir. Kromozomların yapısındaki kalıtsal bilgiler, canlıların kendisine özgüdür. Ayrıca kromozomların sayıları canlının hücre çeşidine göre de değişiklik gösterir. Canlıların genelinde iki çeşit hücre yer alır. Bunlar; Vücut hücresi Üreme hücresi olarak ayrılır. Üreme hücrelerinde bulunan kromozom sayısı vücut hücrelerinin sayısının yarısı kadardır. Bir insanın 46 adet vücut hücresi kromozomu varken üreme hücresi kromozomu ise 23 adettir. Söz konusu Fen Bilimleri olduğunda vücut hücresindeki kromozom sayısı “2n” olarak gösterilir ve üreme hücreleri ise “n” olarak belirlenir. Örneğin; kromozomların yarısı "n" anneden ve diğer yarısı "n" babadan gelir. Şekil ve büyüklük bakımından aynı olan ve aynı karaktere etki eden kromozomlara homolog kromozom yani "2n" denir. DNA’nın Yapısı Nasıldır? DNA'mızın yapısı iki nükleotidin birleşimi ile genlerden oluşur. Böylece ortaya çift zincirli sarmal yapı ortaya çıkar. Pek çok nükleotidin birbirine bağlanmasıyla molekül zinciri oluşur. DNA'mızın yapısında ise iki adet nükleotid zinciri yer alır. Kıvrımlı bir merdivene benzeyen DNA'mız dönerek bir sarmal oluşturur. DNA’nın Kendini Eşlemesi Nedir? Çift zincirli DNA'mızın yapısından yola çıkarak; bir canlıya ait kalıtsak bilgiler DNA sayesinde kendini eşler ve yavruya aktarılır. Bir nevi benzer bir canlı oluşur. Kendini eşleyen DNA oluşurken yine çift sarmal yapı ortaya çıkar. Canlıya ait tüm bilgiler yavru hücreye aktarılır. DNA kendini işlerken; DNA zinciri tıpkı bir fermuar gibi açılır. Hidrojen bağını koparan nükleotidler birbirinden ayrılır. Ayrılan her bir nükleotidin karşısına hücre sitoplazmasında yer alan moleküller gelir. Bu moleküller yerleşim yaparken, belirli bir kurala göre dizilir. Böylece bir diziliş ile aynı özelliğe sahip iki çift sarmal yapısı bulunan DNA ortaya çıkar.

8 sınıf dna ve genetik kod konu anlatımı slayt